این کتاب به عنوان نخستین اثر از مجموعه «موسوعة المزارات» توسط مدرسه امام المهدى (عج)، یکى از مراکز پژوهش‏هاى حدیثى توانمند قم و با اشراف محقق عالى‏قدر آیت‏الله سید محمدباقر موحد ابطحى اصفهانى (قدس سره) تحقیق و تصحیح شده و در سال 1409 قمرى روانه بازار نشر گردیده است. عنوانى که نویسنده کتاب براى شیخ مفید برگزیده چنین است:

«الشیخ الاقدم الناصر للحق والداعى الیه بکلمة الصدق ابى‏عبدالله محمد بن محمد بن نعمان الحارثى الملقب بالشیخ المفید من مفاخر اعلام القرن الرابع والخامس 336 أو 338- 413 ه. ق».

هزینه و حمایت لازم از چاپ و نشر نوین اثر توسط برادر بزرگ و بزرگوار محقق گرامى آیت‏الله سید محمدعلى موحد ابطحى اصفهانى انجام شده و کتاب حال و هواى عاشورایى یافته و در آغاز آن یادآورى شده است که این اثر به مناسبت گذشت 1348 سال از عاشوراى حسینى منتشر مى‏شود.

تعداد هزار نسخه از کتاب در چاپخانه امیر قم در محرم 1409 چاپ شده و بعدها دوهزار نسخه هم ضمن جلد پنجم «مصنفات الشیخ المفید» از آثار کنگره هزاره شیخ مفید در تیراژ دوهزار نسخه پخش شده است.

محقق اثر در اهدائیه خود چنین نوشته است: حقاً نمى‏دانم این موسوعه مزارات را بر آستان چه کسى تقدیم مى‏کنم؛ به کسانى که نگاه بر مزار آنان، سرمه دیدگان مردم است و حق در بارگاهشان براى بشریت مى‏درخشد؛ پیامبران یا امامان، چه آنها که مشاهد و مزارات پاکشان با تیشه حکومت‏هاى خیبرى و کینه‏هاى وهابى‏گرى ویران و بى‏نشان گردید، یا به او که مخفیانه دفن شد و قبرش ناپیداست و این‏گونه دفن شدن، سندى بر دشمنان گردید که مصداق حدیث نبوى «مَن أحبّها و آذاها» را مجسّم کردند؛ این اثر را به روح بلند کسى اهدا کنم که به «قتلوه صبراً» او را کشتند و پیکر شریف و سینه و پشت پاکش را با سمّ ستوران درهم کوبیدند و شگفت نیست که على أعلى عزایش را بزرگ دارد؛ و خداوند در تربت او شفا قرار دهد و در زیر قبه‏اش دعا را مستجاب فرماید و اشتیاق زیارت قبرش را در قلوب شیفتگانش قرار داد تا شب و روز در عزاى او اشک ریزند. یا این اثر را به آن عزیزى اهدا کنم که سال‏هاست از چشم‏ها پنهان گشته و بیت‏الله و مقام ابراهیم در انتظار آشکار شدن اویند؛ او که هر سال در موسم حج حضور مى‏یابد و در عرفات وقوف مى‏کند و بر دعاى مؤمنان، آمین مى‏گوید. او که شایسته‏ترین فرد نسبت به ابراهیم و همه مؤمنان تاریخ است. حقا نمى‏دانم این موسوعه را به چه کسانى باید تقدیم کرد.

محقق گران‏قدر در اهدائیه کتاب، رنج‏نامه تشیع و در مقدمه آن، استدلال‏هاى قرآنى و حدیثى متعددى درباره ضرورت بزرگداشت مشاهد و مزارات و زیارت اهل‏بیت: آورده است که خوانندگان را به اصل کتاب ارجاع مى‏دهیم. این کتاب پس از «کامل الزیارات» ابن‏قولویه، دومین کتاب مهم شیعه در باب زیارت است که اکنون بیش از هزار سال از وفات مؤلف آن گذشته است. شیخ مفید و آثار او همواره مورد اعتماد عالمان بزرگ بوده و این اثر ایشان نیز از مآخذ کتبى همچون «تهذیب‏الاحکام» شیخ طوسى، «المصباح» شیخ ابراهیم کفعمى و «بحارالانوار» علامه مجلسى بوده است.

مؤلف در آغاز به گردآورى روایات فضیلت و آداب زیارت امیرالمؤمنین و حضرت سیدالشهدا (علیهما السلام) اهتمام داشته و در خطبه کتاب، آن را «مناسک زیارة الامامین» نامیده است؛ ولى در کتاب «الارشاد» با عنوان «مناسک المزار» به آن ارجاع داده است. مؤلف بزرگوار، بعدها آداب زیارت و روایات مربوط به دیگر معصومین: را بدان افزوده و حتى آداب و اعمال زیارت مؤمنین و قبور مؤمنین و بسیارى مطالب دیگر را به کتاب افزوده است.

روایات این کتاب سه گونه است:

1. برخى از روایات این اثر به طور مستند از ابن‏قولویه، استاد شیخ مفید یا باسند کامل از دیگر استادان نقل شده است.
2. بعضى روایات به طور مرسل به یکى از معصومین: اسناد داده شده است.
3. برخى آداب و متون زیارتى، بدون اسناد به امامان: آمده، ولى بعید است منقول از آنان نباشد؛ به‏ویژه که برخى در کتاب دیگر به طور مستند از ائمه هدى: نقل شده است.

حجم این اثر چندان نیست و اکنون با تصحیح و تعلیق آیت‏الله موحد ابطحى اصفهانى، بدون محاسبه فهارس، دویست صفحه است و اگر پاورقى‏ها و ارجاعات را در نظر نگیریم، نزدیک به صد صفحه معمولى وزیرى است؛ ولى جامعیت، قدمت و جایگاه نویسنده، اعتبار ویژه‏اى به این کتاب بخشیده است. شیخ مفید و استادش ابن‏قولویه در کنار یکدیگر و در پایین پاى دو امام بزرگوار در کاظمین مدفونند. براى آشنایى با زندگى این دو بزرگوار مى‏توان به کتاب «گلشن ابرار» مراجعه کرد.

المزار شیخ مفید، نخستین کتابى است که زیارت معروف به «زیارت ناحیه مقدسه» را نقل کرده است و پس از وى شیخ طوسى در «المصباح» و پس از او سید بن طاووس در «مصباح الزائر» آن را نقل کرده‏اند.

کتاب به دو بخش اول و دوم تقسیم مى‏شود. در بخش اول 67 باب و در بخش دوم 29 باب آورده است که فهرست ابواب کتاب در پایان همین مقاله آمده است.

محققِ دانشورِ اثر پنج نوع فهرست براى کتاب استخراج کرده که شامل موارد ذیل است:

1. فهارس آیات قرآن؛
2. فهرست ابواب کتاب؛
3. فهرست اسامى پیامبران و امامان (علیهم السلام)؛
4. فهرست اسامى روایات؛
5. فهرست اعلامِ داراى زندگى‏نامه در پاورقى‏ها و ارجاعات محقق و در مجموع، تراجم 32 راوى را علامه ابطحى معرفى و منابع تراجم آنان را در پاورقى‏هاى مفید خویش آورده است. در مقدمه اثر نیز به زندگى‏نامه و جایگاه بلند مؤلف کتاب در نظر اولیاى دین و علماى بزرگ شیعه پرداخته است.

فهرست ابواب کتاب‏

1. باب فضل الکوفة؛
2. باب فضل مسجد الکوفة؛
3. باب فضل الصلاة عند السابعة من أساطین المسجد؛
4. باب فضل مسجد السهلة؛
5. باب فضل الفرات؛
6. باب فضل الاغتسال فى الفرات والشرب منه؛
7. باب زیارة أمیرالمؤمنین صلوات الله علیه؛
8. باب فضل کربلاء؛
9. باب وجوب زیارة الحسین صلوات الله علیه؛
10. باب حدّ وجوبها فى الزمان على الاغنیاء والفقراء؛
11. باب ثواب من زار الحسین (علیه السلام) راکباً و ماشیاً و مناجاة الله لزائره؛
12. باب ما جاء فى زیادة العمر بزیارته (علیه السلام) و نقصانه بترکها؛
13. باب ما جاء فى تفریج الکرب بزیارته (علیه السلام)؛
14. باب ما جاء فى تمحیص الذنوب بزیارته (علیه السلام)؛
15. باب ما جاء فى ثواب زیارته (علیه السلام)؛
16. باب فضل زیارة أول رجب؛
17. باب زیارة النصف من رجب؛
18. باب فضل زیارة النصف من شعبان؛
19. باب فضل زیارته لیلة الفطر؛
20. باب فضل زیارته یوم عرفة؛
21. باب فضل الجمع بین زیارة النصف من شعبان و لیلة الفطر و لیلة عرفة فى سنة واحدة؛
22. باب فضل زیارته (علیه السلام) یوم عاشوراء؛
23. باب فضل زیارة الأربعین؛
24. باب فضل زیارته لیلة القدر؛
25. باب فضل الزیارة فى کل شهر؛
26. باب انتقاص الدین بترک زیارته (علیه السلام)؛
27. باب العزم على الخروج على الزیارات واختیار الایام لذلک؛
28. باب الفعل والقول عند الخروج؛
29. باب القول على باب منزلک؛
30. باب القول عند الرکوب؛
31. باب اختیار اوقات السیر؛
32. باب ذکرالله تعالى فى السیر والدعاء؛
33. باب القول فى صعود الآکام والقناطر و عبر الجسور؛
34. باب القول عند الاشراف على القریة؛
35. باب الدعاء عند خوف السبع والهوام؛
36. باب الدعاء عند خوف الشیاطین؛
37. باب القول عند خوف الاعداء واللصوص؛
38. باب اختیار المنازل؛
39. باب القول والفعل عند نزول المنزل؛
40. باب القول والفعل عند الرحیل من المنزل؛
41. باب الفعل والقول عند دخول الکوفة؛
42. باب الفعل والقول عند اتیان المشهد؛
43. باب شرح الزیارة؛
44. باب صلاة الزیارة؛
45. باب الوداع؛
46. باب فضل الصلاة فى المسجد بالکوفة؛
47. باب الصلاة یوم الغدیر و دعائه؛
48. باب فى زیارة الحسین بن على صلوات الله علیه و شرائطها؛
49. باب ورود کربلاء وموضع النزول منها والغسل؛
50. باب القول عند ورود المشهد؛
51. باب القول عند معاینة الجدث (قبر)؛
52. باب القول عند الوقوف على الجدث؛
53. باب زیارة على بن الحسین (علیه السلام)؛
54. باب زیارة الشهداء؛
55. باب زیارة العباس بن على صلوات الله علیه؛
56. باب وداع العباس بن على؛
57. باب الوداع؛
58. باب وداع الشهداء رحمة الله علیهم؛
59. باب فضل الصلاة فى مشهد الحسین بن على صلوات الله علیهما؛
60. باب فضل اتمام الصلاة فى الحرمین وفى المشهدین على ساکنهما السلام؛
61. باب فضل الحائر و حرمته وحدّه؛
62. باب فضل طین قبرالحسین صلوات الله علیه؛
63. باب مقدار ما یؤخذ منها للانتفاع؛
64. باب (بدون نام؛ درباره کیفیت استفاده تربت امام حسین (علیه السلام))؛
65. باب ما یقول الرجل اذا أخذ من طین قبر الحسین (علیه السلام)؛
66. باب فضل السبحة والتسبیح بها؛
67. باب دعاء یوم عرفة.

القسم الثانى من الکتاب‏

1. باب مختصر فضل زیارة رسول‏الله (صلى الله علیه و آله)؛
2. باب مختصر شرح زیارة سیّدنا رسول‏الله (صلى الله علیه و آله)؛
3. مختصر زیارة أخرى له (علیه السلام)؛
4. زیارة أخرى ایضاً؛
5. مختصر وداع رسول‏الله (صلى الله علیه و آله)؛
6. باب مختصر فضل زیارة فاطمة (علیها السلام)؛
7. باب زیارتها (علیها السلام)؛
8. مختصر زیارة أخرى لها (علیها السلام)؛
9. باب مختصر فضل زیارة سیّدنا أبى محمد الحسن بن على (علیهما السلام)؛
10. باب مختصر زیارته (علیه السلام)؛
11. باب مختصر فضل زیارة سیّدنا على بن الحسین زین العابدین و أبى‏جعفر محمد بن على باقر العلم و أبى‏عبدالله جعفر بن محمد الصادق:؛
12. باب مختصر زیارتهم:؛
13. زیارة أخرى لهم مختصرة:؛
14. باب مختصر فضل زیارة سیدنا أبى‏الحسن موسى بن جعفر و أبى‏جعفر محمد بن على بن موسى (علیهما السلام)؛
15. باب مختصر زیارتهما (علیهما السلام)؛
16. باب فضل زیارة مولانا أبى‏الحسن على بن موسى الرضا (علیه السلام)؛
17. باب مختصر زیارته (علیه السلام)؛
18. باب مختصر فضل السیّدین أبى‏الحسن على بن محمد و أبى‏محمد الحسن بن على العسکریین (علیهما السلام)؛
19. باب مختصر زیارتهما (علیهما السلام)؛
20. باب زیارة جامعة لسائر الأئمة:؛
21. باب فضل التطوع بالزیارة عن الأئمة: و عن أهل الایمان؛
22. باب ثواب الحج والزیارة عن الاخوان بالأجر؛
23. باب ما یقول الزائر عن غیره بالأجر؛
24. باب ما یقول الزائر عن أخیه تطوّعاً؛
25. باب حکم من أراد أن یزور عن أبویه واخوانه و ما یقول اذا أراد ذلک؛
26. باب حکم من بعدت شقّته أو تعذر علیه قصد المشاهد وهو یرید الزیارة کیف یصنع و کیف یقول؛
27. باب فضل زیارة قبول الشیعة رحمهم الله؛
28. باب شرح زیارة قبورهم وصفة العمل بذلک؛
29. باب النوادر؛
30. فهرس المواضیع.