همیشه تصورم از بهشت، چیزى بود شبیه یک باغ بزرگ؛ در کنار رودى و انارى در دست و محیطى همه شور و قلوبى همه آرام از عشق، آرام از عیش ... ولى هر چه در این مزرعه دنیا بیشتر قدم زدم و به چشم سر بیشتر دیدم و به گوش جان بیشتر تجربه کردم، نگاهم به این روضه رضوان تغییر کرد.
دریافتم که یک وقتهایى، یک مکانهایى در همین مزرعه فانى نیز هست که اگر دل بهشتى داشته باشى، تو را از عطر جنت رضوان سیراب مىکند. بیهوده نیست که یک وقتهایى و یک جاهایى به قدرى در ملکوت غرق مىشوى که دوست دارى تا ابد همانجا متوقف شوى. آنقدر این لحظات شیرین هستند و آنقدر حس سبکى مىکنیم که گویى بساط تمام لذایذ دنیا را در همین ساعت و همینجا و همین لحظه پهن کردهاند و تو مثل تحفهاى از خلق روزگار، از این دنیا کنده شدهاى تا این لحظه را تجربه کنى.
آشنایان و عشاق عارف و دوستداران حضرت حق، این لحظات را در سحرگاهان و خلوتها و خلصههاى عارفانه خود بارها به چشم دل دیدهاند. این مکانها همیشه از نگاهها دور است؛ با چشم مسلح دیده نمىشود و در آزمایشگاه پوزیتیویستها هم قابل تجزیه و تجربه نیست؛ این مکانها را نمىشود با گوش پر از زنگار و دلهاى سنگى حس کرد. دیدن این مکانها کمى اخلاص مىخواهد و اندکى دلشکستگى از خلق و روزگار.
این مکانها را در این زمین «حرم» مىگویند؛ حرمهایى که در آنها عاشق شدن، به رنگ دیگرى است و انسان بودن، تفسیر دیگرى دارد. در این حرمهاست که انسانها تازه مىفهمند چیستند و این دنیاى هیچ در هیچ، آنها را در چه توهمى فروخورده بود. قانون این حرمها با همه جاى این دنیا فرق دارد. اینجا صاحبخانه، خودش خریدار است. اینجا قانون جاذبه برعکس مىشود. خاصیت حرمها این است که هرچه افتادهتر باشى، بیشتر تحویلت مىگیرند و سلامت را بلندتر و رساتر پاسخ مىگویند.
انسان در این حرمها ساخته مىشود و سیرتش کاملتر مىگردد؛ این حرمها خانه خداست؛ حرمهایى از جنس نور که همچون سکوهاى پرتاب، دلشدگان و درماندگان و رنجوران این جهان را به آسمان تجلى پرواز مىدهد. اینجا تنها شفاخانهاى است که هر دردمندى در آنجا صاحبخانه است. چه دردها که در این حرمها درمان نمى شود و چه دستهایى که در این حرمها توانگر نمىگردد.
آرى، این مکانها را حرم نامیدهاند؛ یعنى حرمتش را خدا از روز ازل بر تارک این دنیا نقش زده است. طلا و نقره و چوب ساج ضریحش را خدا از اول خلقت در دل کوهها و زیر سنگهاى خارا و در دل جنگلها کاشته است تا روزى با احترام در جایى قرار گیرند که نقطه اتصال فرشتگان الهى بر روى زمین است. این چوبها و سنگهایى که ضریحهاى این حرمها را مىسازند، همگى مهر خورده این آستان بودند و دست هیچ بنىبشرى در این چندهزار بهار و پاییز و زمستان، به آنها نرسید تا براى این نقطه بهشتى در روى زمین تراشیده و صیقل بخورند. اگر در این دنیا سیم و زرى ارزش بوسیدن داشته باشد، همین سیمها و گل و مرغهاى زرین است. اینها با عیار دل قیمت مىخورند.
سامراء، یکى از همین بارگاههاى ربانى است که دلهاى شوریده و عاشقانش براى زیارت حرم و دست زدن به پنجرهها و شبکههاى ضریحش پرپر مىزند. این روزها وقتى زائران به صحن نورانىاش مىروند، دلهاى خود را کنار پارچه سبز رنگى که گرداگرد قبر تخریب شده انوار مقدسه الهى کشیده شده، طواف مىدهند. مردمى که وقتى این پارچهها را مىبینند، دلشان براى غربت امامان غریب خود پر مىزند؛ امامانى که دست عالم و آدم را گرفته و مىگیرند، ولى دست جهل مرکبى که از آستین شیطان برآمد، حرمت را شکست و این ضریح نورانى اش را متلاشى کرد.
ولى زنهار و صد وا اسفا به حال این ابوجهلها و ابوسفیانها که هنوز صاحب این خانه را نشناختهاند یا هنوز نمىدانند که این آقایان و بانوان مجلله که تجلى بهشت روى زمین هستند، شیعیانى دارند که جانشان را تقدیم اربابشان مىکنند. آنها هنوز خبر از جایى ندارند که موالیان اهلبیت (علیهم السلام) کارگاهى در آن بنا کردهاند و با عنایت آقایشان ضریحى مىسازند براى آن حرم نورانى. اینجا در شهر کریمه اهلبیت (علیها السلام) و بانوى بهشتى سرزمین سلمان، جایى است که دستها در هم گره خورده و دلها در هم تنیده شده و میثاقى بسته شده است تا روى این خطه از بهشت در روى زمین سازهاى زرین بنا شود تا از این طریق، دلدادگان دستى در شبکههایش برده و خود را در آغوش بهشت رها کنند.
روزهایى بود که از کنار این کارگاه عبور مىکردم و دلم مىخواست که ببینم در این کارگاه چه ساخته و پرداخته مىشود. خدا را شکر که سرانجام به اذن امام، اجازه دخول گرفتیم و از دربهاى کارگاه که وارد شدیم، سلام دادیم و با عنایت به آنچه به ما آموختهاند که بوى پیراهن یوسف نیز حریم خانه نبوت است، پاى در این صحن دلربا نهادیم.
وقتى دربهاى داخل کارگاه باز شد، اشک راه خود را پیدا کرد و از عمق دلهاى پر ریش رها شد و بر گونه جارى گشت. باور این لحظه براى هر عاشقى که دست نیاز به درگاه سامرایى دارد، سخت است؛ ولى اینجا در این شهر و در این نقطه، حرم عسکرى و هادوى میهمان مردم این شهر شده است و جانهاى خسته را سیراب مىکند. مگر نه اینکه جد بزرگوارشان فرمود قم، حرم ما و آرامگاه اهلبیت (علیهم السلام) است؟ پس چه جایى بهتر از اینجا که این ضریح نورانى در این شهر بنا شود؟ همینجایى که ضریح سید و سالار شهیدان در آن ساخته شد و با کاروان سفینة النجاه به کربلا فرستاد. همینجایى که روزى نیز مأمن یاران حضرت ولى عصر (عج) خواهد بود.
«حجتالاسلام لاجوردى» مسئول این کارگاه است، ولى ایشان در این روز در کارگاه نبودند و با آقاى آزادگان که افتخار خادمى این بارگاه را داشت، همکلامش شدیم. ایشان با لحنى صمیمى مراحل ساخت ضریح را با تهلهجه شیرین قمى اینگونه توضیح دادند:
«پس از ماجراى تلخ حمله کوردلان به این ضریح و تخریب ضریح، به دستور آیت الله العظمى سیستانى از سال 1389 کار ساخت ضریح جدید آغاز شد و قرار شد که این ضریح مقدس در شهر کریمه اهلبیت (علیها السلام) با هنر مردان دلباخته و شیفته اهلبیت (علیهم السلام) تجدید بنا شود. اولین مرحله از ساخت ضریح، ساخت اسکلت چوبى ضریح بود که این کار با حضور اساتید برجسته نجارى کشور یعنى استاد «مهدى دیدار» انجام شد و این اسکلت چوبى با چوبهاى ساج که محکمترین چوب در جهان است و از کشور برمه (میانمار) تهیه شده است، انجام شد. متخصصان چوبشناسى دانشگاه تهران عمر این چوب را تا 450 سال تخمین مىزنند و مقاومت بسیارى در مقابل فرسایش با عوامل خارجى از جمله نفوذ آب و حشرات و ... دارد. این سازه چوبى 11 تن وزن دارد که روى مضاجع شریف قرار گرفته و سازه فلزى، رو و بالاى این ضریح ساخته مىشود.
قلمزنى روى ضریح توسط استاد «سید مهدى علمدارى» از اصفهان انجام شد و چون به دستور آیتالله العظمى سیستانى امر شد که این ضریح کاملا منطبق بر همان ضریح قبلى ساخته شود و دخل تصرف شکلى و هنرى جدیدى روى آن انجام نشود، این کار دقیقا بر اساس همان نقشه ضریح قبلى ساخته شده است و غیر از برخى ریزهکارىهاى ابداعى، کلیت کار بر اساس همان ضریح سابق انجام شده است. کار قلم زنى بر روى ضریح حدود 4 سال زمان برده است و از آلیاژ 3 تا 5 درصد مس براى استحکام نقره در هنگام قلمزنى استفاده شده است.
براى ساخت سازه اصلى ضریح 4500 کیلوگرم نقره خالص خریدارى شده است. گوىها و ماسورههایى که هرکدام یک جفت شبکه را تشکیل مىدهند به علت اینکه توپر هستند و در آنها نقره خالص ریختهگرى شده، 470 گرم وزن دارند.
پس از چهار سال ساخت پیکره و قطعات و شبکهها و پنجرهها و قلمزنى، کل قطعات به هم متصل شد و شکل کامل ضریح به دست آمد. قسمت بالاى ضریح نیز داراى ورقههایى از مس است که در آن به ضحامت پنج تا ده میکرون طلا جذب مس شده است. با پوشش داخل ضریح 3000 کیلو ورق مس قلم زنى شده است».
یکى از زیباترین ظرافتهاى هنرى که در این ضریح انجام گرفته، کار بسیار نفیسى است که هنرمندان نجار روى سقف ضریح انجام دادهاند. گره بندىهاى وسط سقف با اسماءالله و شبکههاى داخلى با چهارقاب و شیشههاى رنگى که روى هر قوس منقش به آیات الهى است، زینت داده شده است. کار بسیار سنگینى روى این سقف انجام گرفته که واقعا حیرتانگیز است و نشان از قابلیت بسیار بالاى هنرمندان دلداده آستان قدسى امامین عسکریین (علیهما السلام) دارد. روى بدنه سقف، آیات سوره نور به شکل خاتمکارى درج شده است و در آخر مقرنس ردیف چینى با چوب متصل شده و هر کدام نیز به هم متصل شده و این اثر روحانى و هنرى بدیع را شکل داده است.
در کنار ضریح چند صندوق بسیار زیباى چوبى منقش با اسماى الهى و گل و مرغ قرار داشت که روى آنها نام مضاجع شریف حضرات معصومین (علیهم السلام) درج شده بود. آقاى آزادگان با اشاره به این صندوقهاى نورانى گفت:
«این صندوقها توسط هنرمندان شیرازى تهیه شده است و حاصل چهار سال تلاش بىوقفه هنرمندان کشورمان است که از نظر مصالح و موارد دیگر، هزینه ریالى سنگینى براى تهیه آن صورت گرفته است که البته هزاران هزار دینار و درهم که فداى خاک پاى قدم این حضرات باشد. این صندوقها هر کدام قرار است روى مضجع شریف امام حسن عسکرى، امام على النقى، حکیمهخاتون و نرجسخاتون (علیهم السلام)، مادر امام زمان (عج) نصب شود و ضریح در قسمت بیرونى این صندوقها نصب شود.
صندوق ضریح امام حسن عسکرى (ع) براى تبرک مردم تهران و سراسر کشور در مجلس شوراى اسلامى قرار داده شد و بسیارى از مردم، خود را با این صندوقهاى بهشتى متبرک کردند. این اثر بسیار زیبا، خلاقانه و هنرمندانه استاد غلامى و فرزند و گروهش بود که زمینههاى سفید و خط این اثر از عاج فیل و استخوان شتر کار شده است. قرینههاى بین صندوقها با اینکه قابهاى کوچک رعایت شده است، کاملا منطبق و منظم است. تمام اجزاى روى صندوقها، از جمله گلهایى که به نام ائمه اطهار (علیهم السلام) مزین شده، طراحى وخاتمکارى شده است. دربهاى ضریح نیز در همین کارگاه طراحى و پیکربندى و نجارى شده است. این دربها با ارتفاع 3 متر در 30 سانتىمتر و عرض 3 متر در 20 سانتىمتر ساخته شده است. قلمزنى روى قوسها هم آماده شده و براى نصب روى پیکره آماده است».
البته در کنار این ضریح، یک قاب شیشهاى نیز قرار داشت که در آن، قطعات طراحى و ساخته شده طرح اولیه ضریح امام حسین (ع) توسط استاد فرشچیان، براى تیمّن و تبرک قرار داده شده بود.
آقاى آزادگان با اشاره به دربهاى نفیس ضریح مطهر گفت:
«هنرمندان یزدى هشت باب پنجره ساختند و با گرهبندىهاى بسیار ظریف به شکلى که هیچ پیچ و میخى در آن به کار نرفته باشد، اثرى استنثایى را خلق کردهاند که شش باب آن روى رواقهاى حرم سامراء کار شده است. دربهاى بزرگى که براى داخل حرم طراحى و ساخته شده، یکى از زیباترین آثار هنرى اسلامى است. تمام گرهچینىهاى روى دربها که بسیار قرینه و منظم از از 21 نوع چوب با 21 رنگ قرینه از ایران و سراسر جهان تهیه شده، با اشکال زیباى هنرى و قرینهاى ساخته و در کنار هم قرار گرفته است».
در گوشه این کارگاه، مراحل ساخت قطعات هنرى ساخته شده روى ضریح در معرض دید قرار گرفته است تا همه ببینند که هنرمندان این دیار چگونه دست و دلشان را یکى کرده و زیباترین و بدیعترین آثار خلق شده در قاموس هنر را براى دلداده خویش به تحفه مىآورند.
آقاى آزادگان در این بخش اینگونه توضیح مىدهد:
«میناکارى ابتدا روى یک ورق خام انجام مىشود و سپس یک لایه رنگ سفارشى سفید و آبى روى آن کار مىشود و سپس روى آن تذهیب اجرا مىشود. در این اثر و براى اولین بار، به جاى قلمزنى با دست، از روش جدیدCNC براى نگارش متون روى این سازه استفاده شده است. کار خطاطى روى این زمینه قلمزنى شده، توسط استاد «سید محمد حسینى موحد» که کار خطاطى ضریح امام حسین (ع) را نیز به زیبایى انجام دادهاند، صورت گرفته است.
نمونه سنگ مرمر زیر ضریح مبارک حرمین عسکریین (علیهما السلام) نیز از معدن سنگ مرمر سیرجان که بهترین سنگ مرمر ایران را دارد، تهیه شده است و پس از شناژبندى اولیه که به زودى انجام مىشود، این سنگها در پایه ضریح کار گذاشته خواهد شد». در کنار این سنگهاى مرمرین که نمونه آن در این کارگاه موجود است، نوع و شکل کار بیست و یک قطعه چوبى که روى دربهاى حرم کار شده است، در دید بازدیدکنندگان قرار داده شده است.
آقاى آزادگان به دربهاى کوچک انتهاى کارگاه نیز اشاره کرد و گفت:
«این دربهاى کوچک هشت بابى است که از سوى هیئت بنتالزهرا و خانم درودیان به آستان قدسى عسکریین (علیهما السلام) اهدا شده است که اثر بسیار زیبایى است و هر بینندهاى را مجذوب مىکند. البته باید بگوییم که ساخت این ضریح، یک سال و نیم پیش به اتمام رسیده، ولى براى رعایت مسائل امنیتى، پس از اطمینان از شرایط امنیتى عراق و شهر سامراء، به حرمین عسکریین (علیهما السلام) منتقل خواهد شد تا جهانیان ببینند که عاشقان اهلبیت (علیهم السلام) هرچه دارند، از همین مضاجع شریف دارند و هیچگاه دست از امامان خویش نمىکشند».
