https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/ فصلنامه فرهنگ زیارت fa daily 1 Sun, 21 Jan 2024 00:00:00 +0330 Sun, 21 Jan 2024 00:00:00 +0330 https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_247484.html یکی از زیارتنامه‌های معتبر و پرمحتوا برای زیارت امام علی ع، زیارت منقول از امام هادی علیه السلام، معروف به زیارت غدیریه است. این زیارتنامه حاوی فضایل بسیار امام علی ع می‌باشد. به دلیل اهمیت این زیارتنامه، بررسی مستند فضایل ذکر شده در آن از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد. براین اساس، این سؤال مطرح می‌شود که : «مستندات فضایل ذکر شده در زیارت غدیریه کدامند؟.« در این نوشتار، با روش توصیفی - تحلیلی به بررسی مستند برخی از مهم‌ترین آن فضایل پرداخته شده است. حاصل مقاله آن‌که: مستندات فضایل نقل‌شده در زیارت غدیریه را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد: 1. فضایلی که مستند قرآنی دارند: نبأ عظیم، صراط مستقیم، آیه ولایت، آیه تبلیغ، آیه لیلة المبیت و آیه تطهیر. ۲. فضایلی که دارای مستند روایی هستند: پیشتازی در اسلام و ایمان، برادری میان پیامبر(ص) و امام علی (ع)، لعن منکر ولایت. ۳. فضایلی که مستند تاریخی دارند: حضور چشمگیر امام علی(ع) در جنگ‌ها، اوضاع بعد از رحلت پیامبر و غصب خلافت، جنگ‌های امام علی(ع) در دوران خلافت، شهادت امام علی (ع). https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_247486.html دوران امامت فرزندان امام رضا (ع)، مشهور به »ابناء‌الرضا»، یکی از دوره‌های درخشان تاریخ تشیع است که در شرایط فشار شدید حکومت عباسی شاهد شکوفایی علمی، فرهنگی و اجتماعی مسلمانان شیعی بود. بر اساس دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای این دوره بخشی از حرکتی مستمر و منسجم امامان معصوم (ع) برای حفظ و توسعه اسلام ناب محمدی است که با راهبردهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی همراه بوده است. ائمه (ع) در این دوره با ایجاد شبکه‌های تعلیم و هدایت، تربیت شاگردان برجسته، ترویج معارف اهل بیت: از طریق احادیث و زیارات و بنیانگذاری نهاد نظام وکالت، زمینه‌های احیای هویت شیعی و توسعه فرهنگی را در گستره وسیعی از جهان اسلام فراهم کردند. نمادسازی هویتی، برگزاری مباحثات علمی، مناظره‌ها و مقاومت هوشمندانه در برابر ظلم از دیگر ویژگی‌های این دوره برجسته است. به این ترتیب دوره «ابناء‌الرضا» تجسم پیوند عمیق بین رهبری الهی، فرهنگ و مقاومت اجتماعی در برابر چالش‌های زمانه است و راهی روشن برای تعالی امت اسلامی می‌گشاید. https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_247487.html ملک بدرالدین لؤلؤ از حاکمان شیعه است که در ادامه دولت آل‌زنگی یا اتابکان موصل، در نیمه نخست سده هفتم هجری به مدت چند دهه بر شهر موصل و شمال عراق حکومت کرد. او توجه خاصی به گسترش علم و حمایت از علما و ساخت بناهای دینی داشت و در قلمرو حکومت خود نیز شماری از یادمان‌های شیعی و مشاهد منسوب به فرزندان ائمه: را از خود به یادگار گذاشت. نویسنده در این نوشتار شماری از مشاهد ساخته شده به دست بدرالدین لؤلؤ، همچون دو زیارتگاه یحیی بن قاسم و امام عون‌الدین در موصل و زیارتگاه زینب بنت علی (ع) در سنجار، را به عنوان نمونه‌های مهم به‌جا مانده از یادمان‌های شیعی در شمال عراق، که متأسفانه در سال‌های اخیر به دست داعش تخریب شدند، موضوع مطالعه قرار داده است. https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_247489.html زیارتنامه‌های اهل‌بیت (ع) از مهم‌ترین و غنی‌ترین متون دینی هستند که سرشار از معارف کلامی و اعتقادی هستند. زیارت وارث از زیارتنامه های معتبر و مشهور امام حسین7 است که ایشان را وارث انبیای الهی معرفی می‌کند و به امام7 از منظر وصایت و وراثت در مقوله‌ی نبوت و امامت توجه دارد. با توجه به جایگاه و اهمیت زیارت وارث، ضروری است که تحقیق شود ابعاد و آموزه های کلامی و اعتقادی این زیارت چیست؟ در این مقاله با روش کتابخانه ای به توصیف و تحلیل ابعاد کلامی زیارت وارث پرداخته شده است. در نتیجه این تحقیق معلوم شد که وجود عناصری مانند حمد، تسبیح و ثنای الهی، تکبیر، تهلیل و شهادت به وحدانیت خداوند در این زیارت؛ بیانگر آموزه‌های صحیح توحیدی است و امام حسین (ع) میراث دار خلافت، علم، کمالات و کتب رسولان الهی است و معرفت به مقام امامتش موجب کمال زیارت است. بر پایه این زیارت، زیارت امام حسین (ع) یادآور عالم آخرت و معیت و همراهی با ایشان در دنیا و آخرت آرزوی هر زائر است. https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_247490.html ضرورت‌های چندگانه توجه به «کتاب‌شناسی» ایجاب می‌کنند که پرداختن به «کتاب‌شناسی فقه زیارت» نیز در زمره اولویت‌های تحقیق فقهی در عرصه زیارت قرار بگیرد که البته آنچنان که باید بدان پرداخته نشده است. واژه کتاب‌شناسی (Bibliography) از آغاز پیدایش تا کنون تطورات معنایی و تعاریف متعددی داشته و بر اثر تکثر معنایی، در حوزه‌های گوناگونی به‌کار برده شده است؛ چنانچه گاه، به «کتاب‌نامه آثار» و گاه به «فهرستی از کتاب‌های سامان‌یافته بر پایة موضوع ویژه یا نویسنده‌ای برجسته» کتاب‌شناسی گفته می‌شود. از این‌رو هنوز هم تعیین معنای مراد از آن در هر نوشتار ضروری است که با توجه به دشواری یافتن تعریفی واحد، در این نوشتار، مصداق مد نظر نویسنده تعیین، و ویژگی‌های آن مشخص شده است. سپس نویسنده بر پایه مصداق تعیین‌شده و با روش توصیفی - تحلیلی به کتاب‌شناسی مهم‌ترین کتب فقه زیارت شیعه به‌ترتیب تاریخ فقه می‌پردازد. https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_247491.html از منظر تاریخی واقعه عاشورای سال 61 هجری نقطه عطفی در شکل‌گیری هویت این شهر بوده است. بررسی منابع تاریخی نشان می‌دهد که کربلا چگونه از یک منطقه بیابانی به مهم‌ترین کانون شیعی جهان تبدیل شده است. در بُعد معماری، حرم امام حسین (ع) با فراز و نشیب‌های بسیاری روبرو بوده که از تخریب‌های دوره عباسی تا بازسازی‌های باشکوه دوره صفوی و قاجار را شامل می‌شود. از دیدگاه فرهنگی و ادبی، کربلا منشأ آثار فاخری در حوزه شعر، ادب و هنرهای تجسمی بوده است. مستشرقان نیز با نگاهی علمی به تحلیل ابعاد مختلف این واقعه پرداخته‌اند. نویسنده در این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی و با استناد به منابع دست ‌اول تاریخی، جغرافیایی و ادبی، به بررسی جامع ابعاد مختلف فرهنگ کربلا می‌پردازد. نویسنده در این تحقیق به این نتیجه رسیده است که کربلا به عنوان پدیده‌ای چندبُعدی توانسته است در طول تاریخ اسلام نقش‌های متنوعی ایفا کند؛ از کانون مذهبی تا مرکز مقاومت، و از منبع الهام ادبی تا نماد وحدت اسلامی. حفظ این میراث گرانبها نیازمند توجه جدی به ابعاد مختلف تاریخی، فرهنگی و معماری آن است. https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_247494.html https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_247496.html