سال شمار توسعه حرم حسینى
اطلاعات مربوط به اصلاحات انجام گرفته و بناهاى اضافه شده از زمان شهادت امام حسین (ع) تاکنون، در لیست زیر آمده است. در این لیست، تاریخ انجام هر تغییر به صورت میلادى و هجرى آورده شده است[1].
10 محرم 61/ 1 اکتبر 680 م: امام حسین (ع) در کربلا به شهادت رسید.
65 ه/ 18 اوت 684 م: مختار بن أبى عبیده ثقفى به دور قبر امام مسجدى بنا کرد که دو در داشت و بر فراز دیوارهاى آن، گنبدى از آجر و گچ ساخت.
132 ه/ 3 اوت 749 م: در دوران ابوالعباس سفاح (اولین خلیفه عباسى)، در کنار مرقد امام (ع) سایبانى بنا شد.
146/ 21 مارس 763 م: در زمان ابى جعفر منصور، این سایبان ویران شد.
158 ه/ 11 نوامبر 774 م: در دوران مهدى این سایبان از نو بنا شد.
171 ه/ 22 ژوئن 787 م: در عهد هارونالرشید این سایبان ویران و درخت سدرى هم که در نزدیکى آن بود، بریده و ساختمان گنبد هم تخریب شد.
193 ه/ 25 اکتبر 808 م: در دوران امین، ساختمان حرم تجدید بنا شد.
236 ه/ 15 ژوئیه 850 م: متوکل عباسى مرقد امام را ویران کرد و زمین آن را شخم زد.
247 ه/ 17 مارس 861 م: به فرمان منتصر عباسى بناى حرم بازسازى و براى راهنمایى مردم ستونى در کنارش ساخته شد. از آن به بعد علویان و پیشاپیش همه، «سید ابراهیم مجاب» به زیارت امام حسین (ع) آمدند و در جوار مرقد او سکونت گزیدند.
273 ه/ 8 ژوئن 886 م: بنایى را که منتصر عباسى ساخته بود، رو به ویرانى نهاد و به همین سبب «محمد بن محمد بن زید» که در طبرستان قیام کرده بود، به بازسازى آن پرداخت.
280/ 23 مارس 893 م: «داعى علوى» گنبدى براى قبر ساخت که دو در داشت. وى همچنین دو سایبان در اطراف آن ساخت و پیرامون آنها دیوارى بنا کرد.
367 ه/ 29 اوت 977 م: عضدالدوله بویهى گنبدى با چند رواق و ضریحى از عاج ساخت و پیرامون حرم نیز خانههایى بنا کرد و حصارى دور شهر کشید. در همین دوره «عمران بن شاهین» مسجدى متصل به رواق بنا کرد.
407 ه/ 10 ژوئن 1016 م: به سبب افتادن شمعها بر روى فرشها، حرم در آتش سوخت و سپس «حسن بن فضل وزیر» به تجدید بناى آن پرداخت.
479 ه/ 1086 م: «ملک شاه» مرقد امام را زیارت کرد و فرمان داد تا دیوار پیرامون حرم را نوسازى کنند.
620 ه/ 4 فوریه 1223 م: «ناصر لدین الله» عباسى ضریحى براى مرقد امام ساخت.
767 ه/ 8 سپتامبر 1365 م: «سلطان اویس بن حسن جلایرى» گنبد داخلى را ساخت و صحنى محصور به چند دیوار به دور مضجع امام بنا کرد.
786 ه/ فوریه 1384 م: «سلطان احمد بن اویس» دو گلدسته بنا کرد و این گلدسته ها را به طلا آذین نمود و صحن حرم را توسعه داد.
914 ه/ 1508 م: شاه اسماعیل صفوى بغداد را فتح کرد و به زیارت امام حسین (ع) رفت و فرمان داد تا حاشیههاى ضریح را تذهیب کنند. او همچنین دوازده شمعدان طلا به حرم هدیه کرد.
920 ه/ 1514 م: شاه اسماعیل صفوى به زیارت کربلا آمد و صندوقى از چوب ساج براى ضریح ساخت.
932 ه/ 1526 م: شاه اسماعیل دوم صفوى ضریح مشبک زیبایى را که از نقره ساخته شده بود، به مرقد امام هدیه کرد تا بر روى قبر قرار دهند.
983 ه/ 1575 م: «على پاشا» حاکم بغداد ملقب به «وندزاده» بناى گنبد را نوسازى کرد.
1032 ه/ 5 نوامبر 1622 م: شاه عباس صفوى ضریحى مسین ساخت و گنبد را با سنگهاى کاشانى مزین کرد.
1048 ه/ 15 مه 1638 م: سلطان مراد چهارم عثمانى، کربلا را زیارت کرد و فرمان داد گنبد را از نماى بیرون با گچ، سفید کنند.
1135 ه/ 1722 م: همسر نادر شاه فرمان داد تا نوسازى گستردهاى در حرم امام انجام دهند و به همین منظور اموال زیادى را خرج کرد.
1155 ه/ 1742 م: نادرشاه کربلا را زیارت کرد و فرمان داد تا بناهاى موجود را تزئین کنند. او هدایاى گرانبهایى نیز به گنجینه حرم اهدا کرد.
1211 ه/ 7 ژوئیه 1796 م: آقا محمد خان قاجار دستور داد تا گنبد را به طلا آراسته کنند.
1216 ه/ 14 مه 1801 م: وهابىها به کربلا یورش آوردند. ضریح و رواق را ویران کردند و همه اموال گرانبهاى موجود در گنجینه حرم را ربودند.
1227 ه/ 1812 م: ساختمان حرم رو به فرسودگى نهاد؛ به همین سبب مردم کربلا براى فتحعلیشاه قاجار نامه نوشتند و فرسودگى گنبد را به او خبر دادند. فتحعلیشاه هم نمایندهاى براى نظارت بر هزینهها و کار تجدید بنا فرستاد و دستور داد تا بناى حرم را بازسازى و ورقهاى طلاى روى گنبد را تعویض کنند.
1232 ه/ 21 نوامبر 1816 م: فتحعلیشاه قاجار ضریح نقره اى تازهاى ساخت و ایوان گنبد را با طلا آذین نمود و همه آنچه را که وهابیون ویران کرده بودند، بازسازى کرد.
1250 ه/ 1834 م: فتحعلیشاه دستور داد تا گنبد بارگاه امام حسین و حضرت ابوالفضل (علیهما السلام) را بازسازى و تذهیب کنند. ابراهیم خان شیرازى صدر اعظم او مأمور نظارت بر انجام کارها و هزینهها شد.
1273 ه/ 1856 م: ناصرالدین شاه قاجار، گنبد و بخشى از طلاکارىهاى آنرا نوسازى کرد.
1283 ه/ 16 مه 1866 م: ناصرالدین شاه، صحن حرم را توسعه داد.
1351 ه/ 1932 م: بازسازى زیر ساختهاى صحن.
1358 ه/ 21 فوریه 1939 م: «سیفالدین طاهر» داعى اسماعیلى، ضریح نقرهاى را از نو ساخت.
1360 ه/ 29 ژانویه 1941 م: سیفالدین طاهر یکى از گلدستهها را که ویران شده بود، بازسازى کرد.
1367 ه/ 1947 م: خانهها و مدارس علمیه اطراف صحن شریف امام با هدف توسعه آن تخریب شد.
1370 ه/ 1950 م: مرحوم «صبرى هلالى» خطاط، سوره دهر را در حرم امام حسین (ع) و حرم حضرت عباس (ع) کتابت کرد. در همین تاریخ، ضلع شرقى حرم ساخته و به حرم اضافه گردید. ضمنا ایوانها و طاقها با کاشىهاى نفیس زینت داده شد.
1371 ه/ 1951 م: گنبد، تجدید بنا و براى بار دوم با خشتهاى طلا آراسته شد.
1373 ه/ 1953 م: آیینهکارىهاى سقف و رواقهاى حرم به طور کامل بازسازى گردید و کاشىهاى معرق از اصفهان براى آراستن دیوارهاى حرم امام حسین (ع) و حضرت عباس (ع) به کربلا آورده شد. در همین سال، قسمت بالایى ایوان قبله (ایوان طلا) را طلاکارى کردند.
1383 ه/ 1946 م: هیأت نوسازى حرم، ارتفاع ایوانها را بلندتر کرد و دیوارهاى آنرا کاشى نمود.
1384 ه/ 1965 م: یک نفر از خیرین، ستونهایى از سنگ مرمر براى نصب در ایوان طلا هدیه کرد.
1388 ه/ 1968 م: ستونهایى از سنگ مرمر از ایران وارد کردند و به تخریب سقف قدیمى پرداختند. سپس جرثقیلهایى براى نصب این سنگ ها فرستادند.
1390 ه/ 1970 م: قالب هایى از بتن مسلح که با پلهاى بتنى به هم متصل مىشدند، در زیر زمین زده شد تا ستونهاى سنگى را بعدا بر روى آنها نصب کنند.
1392 ه/ 1973 م: کلنگ احداث بناى جدید ایوان طلا بر زمین زده شد.
1394 ه/ 1974 م: طرح نوسازى و هماهنگ سازى صحن شریف تدوین شد. این طرح شامل احداث مجدد ایوان، خراب کردن ضلع غربى صحن و همچنین نماکارى دیوارها با کاشى بود.
1395 ه/ 1975 م: کار تعمیرات حرم امام حسین (ع) و حرم حضرت عباس (ع) با کاشىکارى نماى بیرونى صحن و ساختن کتابخانه و موزه در ضلع غربى حرم امام حسین (ع) پیگیرى شد.
1396 ه/ 1976 م: وزارت اوقاف به تزئین و نوسازى ایوان طلا به وسیله کاشى معرق و خاتمکارى پرداخت.
