فصلنامه فرهنگ زیارت

فصلنامه فرهنگ زیارت

کلمات قصار امیر مؤمنان (علیه السلام) در نگاه اوکلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
چکیده
ترجمه انگلیسى گزیده‏اى از کلمات قصار حضرت على ابن ابى‏طالب (ع) متعلق به قرن هجدهم میلادى به قلم سایمن اوکلى‏
به تازگى مجله «الموسم» چاپ هلند در شماره 72- 71 (2009) نسخه عکسى، ترجمه‏اى از واژه‏هاى برگزیده و کلمات قصار حضرت على بن ابى‏طالب (ع) را منتشر کرده است. در روى جلد این کتاب، نام مترجم «سایمن اوکلى» [Siman Ockley[ درج گردیده که استاد زبان عربى در دانشگاه کمبریج انگلستان بوده و کتاب را از روى نسخه اصلى، که به زبان عربى است و در کتابخانه بادلین دانشگاه آکسفورد نگهدارى مى‏شود، به زبان انگلیسى برگردانده است در این کتاب که 34 صفحه دارد، روى هم 169 فقره از کلمات قصار را به انگلیسى برگردانده و کتاب به وسیله برنارد لینتوت، به سال 1717 در لندن چاپ و منتشر شد. بعدها این کتاب درسال 1892 از سوى انتشارات دانشگاه کمبریج تجدید چاپ گردید.
اوکلى (1720- 1678) در تقدیم نامه‏اى دو صفحه‏اى، خطاب به توماس فریک [Thomas Freke[ مى‏نویسد: نمونه موجود سخنان حضرت امام على (ع) نمونه خوبى است براى پیروى کردن وى در دیباچه‏اى هشت صفحه‏اى، ابتدا عملکرد غربیان در تحقیر اقوام شرق را به باد انتقاد و سخره گرفته و آنگاه ایشان را به تأمل و تفکّر در حکمت‏هاى موجود در سخنان حضرت على (ع) دعوت مى‏کند. اوکلى از وام دارى غربیان نسبت به حکمت و تعقّل عمیق عربى و شرقى سخن گفته و سخنان حضرت امام على (ع) را برتر از تمامى کلمات قصار و ضرب المثل‏هاى سایر ملل مى‏داند و از ژرفاى آنها به وجد مى‏آید و شگفت‏زده مى‏شود و همین مجموعه از کلمات آن امام همام را، در ارزشمندى، بالاتر از اناجیل اربعه- عهد جدید- ارزیابى مى‏کند سرانجام همین امر او را برآن داشته تا در جلد دوّم کتاب دیگر خود (تاریخ شرقیان) به تفصیل به زندگى آن بزرگوار بپردازد. نظر به عمق تجربیات و معانى موجود در سخنان حضرت امام على (ع)، وى قدمت و پیشینه این سخنان را احتمالًا بسیار بیشتر از عمر شریف و زمان زندگى آن حضرت مى‏داند و احتمال مى‏دهد که شاید بخشى از آن‏ها ضرب المثل‏هایى بود که از کلام آن حضرت نیز جمله‏هاى حکیمانه‏اى بدانها اضافه شده است.
اوکلى در جایى دیگر تأسف مى‏خورد که چرا باید این کتاب ترجمه شود، بلکه براى فهم و درک عمق آن، سزاوار است که آدمى به ممالک شرقى (اسلامى) سفر کند. وى اهمیت این کتاب را بسى بالاتر و بیشتر از عهد عتیق و سخنان انبیاى بنى اسرائیل مى‏داند و مى‏گوید: این کلمات قصار، مشحون از هدفمندى بوده و داراى روح عشق و شیدایى خالص است. دقت در حیات و بالاترین ثقل فکرى و عمیق‏ترین تجربیات بشر در امور انسانى را به دست مى‏دهد. از نظر اوکلى، تعجبى ندارد که انسان در برابر هر یک از جمله‏هاى این کتاب بهت زده شود!
سایمن اوکلى در 1717 در شهر اکسترانگلستان به دنیا آمد و در رشته زبان عربى در دانشگاه کیمبریج تحصیل کرد. وى مدت‏هاى طولانى در کتابخانه بادلین- کتابخانه مرکزى دانشگاه آکسفورد- به مطالعات مخطوطات عربى پرداخت و در سال 1711 به سمت استادى دانشگاه کیمبریج در رشته مطالعات عربى برگزیده شد. او به سبب بدهکارى‏هاى مالى در 1717 زندانى و در 1718 آزاد شد، لیکن شرایط جسمى نامناسب منجر به فوت وى در 1720 شد.
از آثار اوکلى مى‏توان کتابهاى «مقدمه زبانهاى شرقى» (1706)، ترجمه «تاریخ یهودیان معاصر» اثر سیمون مودینا فرانسوى (1708)، «تطور عقل انسانى در کتاب حى بن یقطان» اثر ابن طفیل (1708) و «تاریخ شرقیان» (جلد اول 1708 و جلد دوم 1718) و نیز «گزیده‏اى از سخنان حضرت على (ع)» (1717) را نام برد.
هرچند نویسنده مشهور لبنانى مقیم قاهره، آقاى نجیب العقیقى در کتاب ارزشمند خود «المستشرقون» (جلد 2، ص 46) مى‏گوید: اوکلى کتاب حاضر را از «غررالحکم و دررالکم» آمدى گرفته، لیکن خود اوکلى در هیچ جاى کتاب به نام متن دست نویس عربى که وى این کلمات و جمله‏هاى حضرت را از آن‏ها برگفته است اشاره‏اى نکرده است.

دوره 1، شماره 1 - شماره پیاپی 2
فصلنامه فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، تاریخی
زمستان 1388
صفحه 196-198